Kwiecień 2012: Badawczy umysł

W kwietniu "lyrix" gości w Muzeum Historii Kultury w Görlitz. Tym razem wszytko kręci się wokół nauki i tego, co napędza każdego naukowca - badawczy umysł! On jest początkiem każdej idei i każdego wielkiego poznania. Umysł badawczy każe również małym dzieciom poznawać ich otoczenie i zapędza odkrywców w najbardziej odległe zakątki globu ziemskiego. Ale nie tylko naukowcy postępują za swym pociągiem naukowym. Wielu poetów poświęca procesowi badawczemu swoje wiersze. Wcześniej chodzilo często o postępową krytykę albo o konflikt między sztuką a nauką. Równiż Goethe zajmuje się badawczym umysłem tkwiącym w człowieku, w swoim wierszu "Parabase".

Tarczowa maszyna elektrostatyczna jest szczególnym symbolem badawczego umysłu minionych czasów. Powstała w późnym 18-ym wieku i świadczy o naukowym pragnieniu ówczesnego czasu. Badania nad elektrycznością były jeszcze w powijakach, można było wytwarzać jedynie małe ładunki elektryczne. Ówczesny właściciel maszyny elektrostatycznej, Adolf Traugott von Gersdorf (1744-1807) potrafił wytwarzać za pomocą tej maszyny iskry. W tym czasie pracował według najnowszej wiedzy nauki. Maszynę tę zamówił 1792 w Amsterdamie u czołowego wtedy konstruktora Cornelisa van Wieckera i kazał ją sobie dostarczyć do Górnych Łużyc (Oberlausitz). Należy ona do ostatnich maszyn elektrostatycznych tego typu w świecie.

Jak w przypadku wielu innych przykładów badawczych chodziło w przypadku maszyny elektrostatycznej o ducha i radość odkrywcy. Ponieważ nie tylko pierwsze próby z wytworzeniem elektryczności, lecz również nowe środki rozwojowe jak kolej żelazna albo pierwsze samochody parowe i tak ważne wynalazki i rozwiązania jak fotografia albo telegraf uczyniły okres końca 18-o wieku epoką zdominowaną przez naukę i badania.

Badawczy umysł może wykazać się nie tylko w nauce. To że można za jego pomocą odkrywać również własny język, dowodzą tego wiersze wielu liryków. Dlatego cieszy nas, że w kwietniu otrzymamy wasze wiersze na temat badawczego umysłu: napiszcie nam o znanych badaczach, o pionierskich rozwiązaniach, o tym, co napędza tych badaczy i o czym myślą. Może zaiskrzy i przyślecie nam wiersze o tarczowej maszynie elektrostatycznej?

Koniec nadsyłania wiersdzy jest 30-go kwietnia 2012!


Tarczowa maszyna elektrostatyczna:

Za pomocą dużej maszyny elektrostatycznej A.T. von Gersdorf wytwarzał pierwsze łdunki elektryczne.

Gabinet fizyki:

Maszyna elektrostatyczna jest częścią gabinetu fizycznego A.T. von Gersdorf'a.

Parabaza
Johann Wolfgang von Goethe

Radośnie przed wielu laty
Było, gdy umysł dociekał,
Doświadczał i pilnie badał
Jak natura życie tworzy.
Jak jest ono jedno wiecznie,
Choć objawia się w różności.
Małym duże i odwrotnie,
Podług własnej przytomności.
Wciąż zmienne, trwa niezłomne,
I tu i tam, i znów ówdzie;
Tak stwarzane, przekształcane -
Jakże zadziwia stale mnie


Muzeum Historii Kultury w Görlitz
Muzeum Historii Kultury w Görlitz skrywa świadectwa historii miasta od początków osiedleń aż do współczesności i robiące wrażenie zbiory sztuki od Średniowiecza do Modernizmu. Muzeum prezentuje się w trzech budynkach chronionych jako pomniki architektury: Kaisertrutz, dem Reichenbacher Turm i w budynku barokowym na ulicy Neißstraße 30 z gabinetem fizycznym. Wraz z dużymi pomieszczeniami handlowymi i reprezentacyjnymi prywatnymi pomieszczeniami dom barokowy uważany jest za najważniejszy budynek handlowy i mieszkalny okresu baroku w Görlitz. Jako część naukowo historycznego zbioru pokazuje nam gabinet fizyczny Adolfa Traugotta von Gersdorf ponad 200-u letnie oryginalne przedmioty z początków badań nad elektrycznością.