(Rys: Fundacja Szlezwik-Holsztynu Regionalnego Muzeum Zamku Gottorf)
W lutym 2012 "lyrix" gości w archeologicznym muzeum w Schleswiku. W tym miesiącu jako inspiracja nie będzie wam służyć sztuka, lecz szczególny obiekt muzealny: zwłoki z bagien w Windeby! Nie ma do tego bardziej pasującego wiersza niz "Chłopiec w bagnie" Annette von Droste-Hülshoff.
Bagno przedstawiane jest często w literaturze jako niebezpieczne, mroczne miejsce. Z bagnem łączy się wiele mitów, niezliczone historie o duchach bagiennych i inne ciemne zjawiska na temat bagien opowiadane są od wieków. Ale co jest tego przyczyną? Jeżeli ktoś choć raz był na bagnach, zna pewnie i całkiem inną stronę: nietkniętą przyrodę, błogą ciszę i fascynację nieoprawdopodobnego krajobrazu. Człowiek i bagno - posiadają wspólną długą historię. Ludzie wykorzystują bagna od pradziejów ale i dokładnie tak długo odczuwają lęk przed nim.
Prawdopodobnie wiele z was zna wiersz "Chłopiec w bagnie" z lekcji szkolnej. Annette von Droste-Hülshoff udało się opowiadaniem o chłopcu, którego droga do domu prowadzi przez mroczne bagno, stworzyć nieprawdopodobną i zapowiadającą nieszczęście atmosferę. Bagno przedstawione jest jako tajemnicze, "okropne" miejsce. Chłopiec boi się ale uważnie obserwuje to co się dzieje na bagnie i odbiera to wszystko zmysłami: "coś syczy i śpiewa", "chrzęści", pod jego stopami "coś kipi", "opary wiją się jak fantomy". Poetka kreuje obrazy i nastroje - nie tylko wyobraźnię chłopca, który widzi nieprawdopodobne postaci, również wyobraźnia czytelnika zostaje poruszona i jakby przeniesiona w tę sytuację.
Zwłoki z bagien, tzw. dzieckio z Windeby jest najbardziej znanym w świecie i znaczącym przykładem tego typu. Odkryto je w roku 1952 i liczą sobie ponad 1800 lat, pochodzą zatem z epoki lodowcowej. W przypadku tych zwłok, które przez długi czas błędnie uznawane były za zwłoki dziewczynki, według najnowszych analiz DNS chodzi o 15-o do 16-o letniego chłopca, który cierpiał głód i przypuszczalnie zmarł na skutek ciężkiego zachorowania zębowego. W bagnach Schleswig-Holsztynu dokonano ponad 60 znalezisk zwłok. Bagna wykorzystywane były wcześniej jako grobowce i miejsca pochówku. Tego typu znaleziska zdradzają wiele na temat kultury epoki lodowcowej.
Wspólnie z Wami i okręgowym muzeum archeologicznym Schleswig chcemy w miesiącu lutym dotrzec do przysłowiowegio sedna mitu o bagnach. Przyślijcie nam swoje wiersze na temat bagna, jego mitów i tajemnic, jego przyjaznych i ciemnych stron. Napiszcie o waszych wrażeniach i skojarzeniach, jakie wpadną wam na temat bagna. Jakie różnice w znaczeniu bagien wynikają dla ludzi muiędzy czasem wcześniejszym a dzisiejszym.? Dlaczego znajdujemy w dzisiejszym słownictwie wyrazy takie jak "zabagnić się, nisko upaść" - jako przenośnie? Czy byliście kiedyś osobiście na bagnach? Co to za miejsce?
Cieszymy się nie tylko z "okropnych" wierszy, mamy nadzieję, że będziemy mogli odnaleźć w waszych tekstach wiele iterpretacji bagna.…
Zwłoki w bagnie
(Rys: Fundacja Szlezwik-Holsztyn Muzeum Regionalne Zamek Gottorf; Foto: C. Dannenberg)
Dziecko z Windeby, zwłoki z bagien z 1. stulecia. Długo uważane za dziewczynkę z Windeby, według najnowszych analiz DNS chodzi o 15- do 16-o letniego chłopca.
Chłopiec w bagnie - Video
Ten film powstał w ramach produkcji studyjnej animacji komputerowej w semestrze letnim 2008 w Wyższej Szkole Studiów Medialnych w Stuttgarcie. Pozwólcie zainspirować się nastrojem i recytowanym wierszem.
Więcej o twórcach tego wideo i dalsze informacje dydaktyczne dla nauczycieli na stronie http://www.lux-dvd.de/ [http://www.lux-dvd.de/]
Chłopiec w bagnie
Annette von Droste-Hülshoff
Oh jak strasznie jest iść przez bagno,
Gdy roi się od dymów pustkowia,
Jak fantomy wiją się opary
A pędy szydełkują na krzaku,
Pod każdym stąpnięciem wyskakuje źródełko,
Gdy ze szczeliny syczy i śpiewa,
O strasznie jest iść przez bagno,
Gdy trzcinisko chrzęści przy podmuchu!
Mocno ściska fibulę drżące dziecko
I biegnie jakby je kto gonił;
Głucho szumi wiatr po pustkowiu -
Cóż szeleści po drugiej stronie przy wzgórzu?
To upiorny pachołek kopacza,
On majstrowi najlepsze torfy przepija;
Hu, hu, zrywa się jak zdziczała trzoda!
Pochyla się chłopczyna bojaźliwie.
Z brzegu sterczy pnia kikut,
Przejmująco skinęła głową sosna,
Chłopiec pędzi, nastawiając ucha,
Przez gigantyczne źdźbła niczym oszczepy;
A jakżesz ciurka i gniecie w środku!
To nieszczęsna prządka,
To jest ta przeklęta Spinnlenore,
Która kołowrotem kręci w trzcinowisku!
Naprzód, naprzód! cały czas w biegu,
Naprzód, jakby chciało go coś porwać!
Przed jego stopami coś zakipiało,
Coś gwiżdże mu pod podeszwami
Jak jakaś upiorna melodia;
To jest skrzypek nieuczciwy,
To jest złodziejski grajek Kanuf,
Który skradł grosz weselny!
Wtem pęka bagno, westchnienie
Wydobywa się z jazgotliwej jamy;
Biada, biada, to krzyczy potępiona Małgorzata:
"Ho, ho, moja biedna dusza!"
Chlopiec skacze jak raniona sarna;
Gdyby anioła stróża nie było w jego bliskości,
Bielące jego kosci znalazłby później
Kopacz w torfowej poświacie.
Wtem stopniowo twardnieje ziemia,
A tam dalej, obok wierzby,
Lampa migocze tak rodzinnie,
Chłopiec stoi na bagna granicy.
Głęboko oddycha, na bagno wstecz
Rzuca jeszcze lękliwe spojrzenie:
Tak, w trzcinowisku okropnie było,
O było strasznie na pustkowiu!
Archeologiczne Muzeum Okręgowe Schleswig
Okręgowe Muzeum Archeologiczne jest od 175 lat archeologiczną witryną Północnych Niemiec. Jego początki suięgają roku 1836, gdy w Kilonii ukonstytuował się zarząd "Lauenburskiego Towarzystwa Schleswig-Holstein dotyczacego zbiorów i utrzymania narodowych zabytków starożytności", do którego należał równiez zbiór pokazowy. Dzisiaj muzeum znajduje się na wyspie zamkowej Szlezwik i należy do największych archeologicznych muzeów Niemiec. Obok ludzi z bagien głównymi punktami zainteresowania muzeum są niepowtarzalny statek z okresu Germanów czy znaleziska z tysiącletnich grobowców.